„Zielonogórskie Studia Bibliotekoznawcze” (ZSB) to czasopismo naukowe (ISSN 2299-3363) poświęcone zagadnieniom szeroko pojętego bibliotekoznawstwa i jego nauk szczegółowych, wydawane w cyklu rocznym przez Pro Libris – wydawnictwo Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej im. C. Norwida w Zielonej Górze.
Pro Libris - Wydawnictwo WiMBP im. Cypriana Norwida w Zielonej Górze, al. Wojska Polskiego 9, 65-077 Zielona Góra
CC BY-NC-ND 4.0 Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez Utworów Zależnych 4.0 Międzynarodowa Wolno: Dzielenie się — kopiuj i rozpowszechniaj utwór w dowolnym medium i formacie. Licencjodawca nie może odwołać udzielonych praw, o ile są przestrzegane warunki licencji. Na następujących warunkach: Uznanie autorstwa — Utwór należy odpowiednio oznaczyć, podać link do licencji i wskazać jeśli zostały dokonane w nim zmiany . Możesz to zrobić w dowolny, rozsądny sposób, o ile nie sugeruje to udzielania przez licencjodawcę poparcia dla Ciebie lub sposobu, w jaki wykorzystujesz ten utwór. Użycie niekomercyjne — Nie należy wykorzystywać utworu do celów komercyjnych Bez utworów zależnych — Remiksując, przetwarzając lub tworząc na podstawie utworu, nie wolno rozpowszechniać zmodyfikowanych treści. Brak dodatkowych ograniczeń — Nie możesz korzystać ze środków prawnych lub technologicznych, które ograniczają innych w korzystaniu z utworu na warunkach określonych w licencji.
Problematyka książki i czytelnictwa na łamach prasy zielonogórskiej w okresie pruskim
Artykuł podkreśla znaczącą rolę prasy w badaniach bibliologicznych, na przykładzie wydawnictw periodycznych wydawanych w Zielonej Górze w XIX i na początku XX w. Czasopismem o największych tradycjach i zasięgu był liberalny "Grünberger Wochenblatt", drukowany od 1825 r. Od 1850 r. ukazywał się również "Grünberger Inteligenzblatt". Wydawano także mniejsze periodyki popularne i branżowe. W zielonogórskiej prasie w omawianym okresie obecne były treści o tematyce bibliologicznej. Ogłoszenia i reklamy wydawniczo-księgarskie dokumentują ofertę księgarń i zakładów wydawniczych. Znacząco uzupełniają wiedzę, w szczególności na temat początków rynku książki w Zielonej Górze, m.in. działalności drukarzy i wydawców: Heinricha Augusta Kriega, Martina Wilhelma Sieberta i Wilhelma Levysohna. Na łamach tych czasopism drukowano artykuły poświęcone dziejom tutejszych instytucji książki: drukarniom, księgarniom i bibliotekom, opisywano lokalne zabytki piśmiennictwa, publikowano biogramy osób zasłużonych dla miejscowego świata książki i literatury. Zgromadzone w zielonogórskiej prasie bibliologiczne informacje dokumentują zjawiska obecne w miejscowej kulturze książki w skali lokalnej. Dla badacza stanowią cenny materiał do analiz porównawczych i wartościowe uzupełnienie wiedzy w obszarze dziejów książki w państwie pruskim w XIX i początkach XX w.
czytelnictwo, prasa lokalna, książka, Prusy, "Grünberger Inteligenzblatt" (czasopismo), "Grünberger Wochenblatt" (czasopismo)
Prawa autorskie (c) 2026 © WiMBP im. Cypriana Norwida w Zielonej Górze https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Badania historyczno-prasowe i ich perspektywy po zmianach ustrojowych w Polsce po roku 1989 (na tle tradycji)
Badania historii prasy sięgają XVIII w. Początkowo zajmowali się nimi ludzie związani z praktyką dziennikarską. Prasa była przedmiotem badań różnych dyscyplin naukowych w ośrodkach uniwersyteckich. W okresie międzywojennym zakres badań uległ rozszerzeniu z dominacją opracowań związanych z aktualnymi potrzebami szkolnictwa, praktyki dziennikarskiej oraz propagandy. Dynamiczny rozwój prasoznawstwa nastąpił po II wojnie światowej. W 1952 r. w strukturach Polskiej Akademii Nauk utworzono samodzielny Zakład Historii Czasopiśmiennictwa. Został on zastąpiony w 1957 r. przez Pracownię Historii Czasopiśmiennictwa Polskiego XIX i XX wieku PAN, dzięki której rozwinęły się wielokierunkowe badania oraz powstały liczne prace monograficzne. Wyniki badań historyczno-prasowych publikowano najpierw na łamach "Rocznika Historii Czasopiśmiennictwa Polskiego" (od 1962 r.), który od 1975 r. przekształcono w "Kwartalnik Historii Prasy Polskiej" (do 1993 r.). Po likwidacji tych czasopism ich miejsce zajął "Rocznik Historii Prasy Polskiej" (od 1998 r.), organ Komisji Prasoznawczej PAN, Oddział w Krakowie. Początki badań Pracowni miały charakter bibliograficzno-programowy. Ukazały się publikacje bibliograficzne, które stały się trwałym dorobkiem, chodzi tu o prace nad retrospektywną bibliografią tytułów prasowych oraz prace nad bieżącą bibliografią publikacji prasoznawczych w Ośrodku Badań Prasoznawczych w Krakowie od 1965 r. pod redakcją S. Dzikiego. Badacze zajmujący się tą dziedziną wiedzy podkreślali autonomiczność prasoznawstwa jak również interdyscyplinarny charakter wiedzy o prasie. Współcześnie ważne miejsce w badaniach historyczno-prasowych powinny zajmować media lokalne, które często wyrażają opinię lokalnej społeczności oraz ją integrują. W kręgu zainteresowań umieścić należałoby także historię mediów elektronicznych, historię powstania i rozwoju zawodu dziennikarza, transformacji mediów po 1989 r. oraz opracowania bibliograficzne, studia nad wolnością słowa, prace nad systemami prasowymi, medialnymi, ugrupowań politycznych, grup wyznaniowych i środowiskowych.
prasa, prasoznawstwo, badania naukowe, przemiany polityczne, Polska Akademia Nauk (PAN)
Deskryptory Biblioteki Narodowej: rozważania po 35. Spotkaniu Zespołu ds. Bibliografii Regionalnej Zarządu Głównego Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich „Nowe narzędzia indeksowania w bibliografii regionalnej”, Wrocław 6-7 czerwca 2016 roku
bibliotekarki i bibliotekarze, bibliografia regionalna, Deskryptory Biblioteki Narodowej, Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich, zjazdy i konferencje
Dobra zmiana jest możliwa, czyli podejście doceniające w bibliotece
Wprowadzanie zmian w organizacji w celu jej usprawnienia i dostosowania do nowych wymagań świata zewnętrznego to zadanie, z którym mierzą się również biblioteki. Innowacje i transformacje stanowią nie lada wyzwanie, ponieważ pracownicy często podchodzą do nich z nieufnością i reagują na nie stresem i niechęcią. Poszukiwanie brakujących elementów i problemów oraz diagnozowanie obszarów, w których coś nie działa tak, jak powinno, jest charakterystyczne dla tradycyjnego podejścia do rozwoju i zmiany organizacyjnej. Alternatywą dla takiego spojrzenia na transformację w miejscu pracy mogłoby być podejście oparte na docenianiu, w którym proces zmian powinien być inicjowany i oparty na pozytywnym rozpoznaniu i selekcji tego, co najlepsze w dotychczasowych wynikach firmy. Autorzy przedstawiają zarys koncepcji podejścia opartego na docenianiu, opracowanej przez D. Cooperridera, omawiają jej genezę, główne założenia i, co najważniejsze, jej metodologię, znaną jako model 4D (Discovery, Dream, Design, Destiny), który jest wykorzystywany między innymi do analizy SOAR. Autorzy, posługując się przykładami bibliotek zagranicznych, wskazują na możliwość wykorzystania podejścia opartego na docenianiu w celu ułatwienia przekształcania bibliotek w organizacje uczące się, jako narzędzia do pomiaru poziomu usług bibliotecznych, a także techniki, która pomoże w redefiniowaniu zadań i ról oraz przekształcaniu struktur organizacyjnych.
biblioteki, Dociekanie Doceniające, organizacje, zmiana; Cooperrider, David
Model organizacji uczącej się jako propozycja dla bibliotek akademickich
Zmieniające się otoczenie, w którym funkcjonuje organizacja, wymaga dostosowań w modelach zarządzania. Rozwiązaniem jest koncepcja organizacji uczącej się, która jest zdolna do funkcjonowania w niestabilnym otoczeniu i dostosowywania się do zmian, a także do wykorzystywania możliwości rozwoju i stabilności. Dążenie do ciągłego uczenia się, lepszego wykorzystania wiedzy, a także nowych rozwiązań iinnowacji zarówno w samej organizacji, jak i w jej otoczeniu, zmienia warunki jej funkcjonowania i wprowadza nowy sposób myślenia, zgodnie z którym skuteczność i efektywność, rozwój i sukces organizacji powinny być rozpatrywane w kategoriach odpowiedzialnościi rezultatów. Dla organizacji uczącej się najważniejsze jest pozyskiwanie kapitału intelektualnego i zarządzanie wiedzą wspierające to pozyskiwanie, analiza i zastosowanie wiedzy w celu lepszego podejmowania decyzji oraz realizowania bieżących i perspektywicznych celów. Zasoby niematerialne - wiedza, kapitał intelektualny, uczenie się - są omówione w niniejszym artykule, ze szczególnym uwzględnieniem ich znaczenia dla biblioteki akademickiej aspirującej do bycia modelem organizacji uczącej się opartej na wiedzy.
biblioteki, biblioteki akademickie, innowacje, kapitał intelektualny, organizacje, uczenie się, wiedza, zarządzanie wiedzą
Analiza inicjatyw organizacji rządowych i pozarządowych w Polsce wspomagających edukację formalną w zakresie kształcenia kompetencji medialnych i informacyjnych
Zgodnie z dokumentami międzynarodowymi, edukacja medialna i informacyjna powinna być integralną częścią procesu nauczania. Polscy nauczyciele deklarują, że nie posiadają wystarczających umiejętności wykorzystywania technologii informacyjno-komunikacyjnych w procesie nauczania. Badania studentów [źródło wiedzy] dowodzą, że ich kompetencje medialne i informacyjne są w dużym stopniu ograniczone. Przeprowadzono badanie, aby sprawdzić, czy i w jaki sposób organizacje rządowe i pozarządowe wspierają i uzupełniają formalną edukację w zakresie kompetencji medialnych i informacyjnych. Wybrano 10 programów spośród dostępnych ofert rządowych i pozarządowych. Inicjatorami większości z nich są organizacje pozarządowe. Ich główny cel można osiągnąć poprzez równoległy rozwój wiedzy i umiejętności nauczycieli i uczniów. Synchroniczne kursy e-learningowe są dominującą formą szkoleń w formie warsztatów, wykładów i konkursów. Programom towarzyszą różnorodne materiały i pomoce dydaktyczne. Większość z nich jest udostępniana na bezpłatnych licencjach do wykorzystania przez nauczycieli w pracy zawodowej.
edukacja informacyjna, edukacja medialna, kompetencje cyfrowe, kompetencje informacyjne, programy i projekty rządowe, organizacje pozarządowe (NGO)
Literatura młodzieżowa w Polsce w świetle statystyki wydawniczej (1944-2012)
Artykuł przedstawia analizę statystyczną publikacji literatury młodzieżowej w Polsce w latach 1944-2012. Opiera się na danych zawartych w roczniku statystycznym "Ruch Wydawniczy w Numerach". Przedstawia liczbę książek, przekładów, pierwodruków i wznowień, ze szczególnym uwzględnieniem okresu 1990-2012, kiedy to nastąpiły zmiany gospodarcze i prawne na polskim rynku wydawniczym. Zawiera rankingi najczęściej publikowanych autorów polskich i zagranicznych oraz najczęściej publikowanych książek polskich i zagranicznych w całym okresie powojennym. Ogólnie należy zauważyć, że rynek książki młodzieżowej w Polsce nie przekracza kilku procent opublikowanej literatury, a średnia roczna liczba publikacji wynosi około 210 książek. Najpopularniejsi autorzy to klasycy światowi (Verne, Twain, Montgomery, Curwood, May, Kipling) oraz uznani polscy autorzy (Niziurski, Makuszyński, Szklarski, Chmielewski, Jurgielewiczowa, Siesicka). Pierwsze wydania cieszą się większą popularnością niż wznowienia, a udział tłumaczeń literatury obcej stale rośnie, sięgając w niektórych latach 70%.
literatura młodzieżowa, statystyka, ruch wydawniczy
„Informatory Kulturalne” jako miejskie i wojewódzkie biuletyny informacyjno-artystyczne na Ziemi Lubuskiej (1969-2015)
Pierwszy informator kulturalny na Ziemi Lubuskiej ukazał się w 1969 roku. Był to "Zielonogórski Informator Kulturalny" wydawany przez Towarzystwo Przyjaciół Zielonej Góry, który ukazywał się w mieście i okolicznych gminach przez osiem lat (1969-1976). Następnie ukazał się "Informator Kulturalny Ziemi Gorzowskiej", wydawany przez Regionalne Centrum Kultury w latach 1978-1981, obejmujący Gorzów i region. Informatory miejskie i regionalne, pod redakcją L. Fokszana i dr. A. Bucka, ukazywały się przez prawie dziewięć lat w latach 1991-1999 pod patronatem "Gazety Nowej", a następnie Radia Zachód i Regionalnego Centrum Animacji Kultury w Zielonej Górze. Czwartym biuletynem na Ziemi Lubuskiej był "Gorzowski Informator Kulturalny", wydawany przez Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne Arsenał, ukazujący się w latach 1996-1998. Oprócz Zielonej Góry i Gorzowa przewodniki drukowano także w Choszcznie i Żaganiu. "Choszczeński Informator Kulturalny" ukazał się nkładem Centrum Kultury w Choszcznie w 1997 r., a "Żagański Informator Kulturalny" ukazał się nakładem Pałacu Kultury i Sportu w 2008 r. Obydwa ukazywały się niecały rok. Obecnie ukazuje się jedynie "Zielonogórski Przewodnik Kulturalny", wydawany przez Zielonogórskie Centrum Kultury od 2008 roku. W sumie w ciągu ośmiu lat jego istnienia ukazało się ponad 100 numerów.
informacja, informator, informator kulturalny, kultura, województwo gorzowskie, województwo zielonogórskie, Ziemia Lubuska
Od „wyzwolenia od faszyzmu” do „bolszewickiej okupacji”. Kultura pamięci zakończenia drugiej wojny światowej w prasie lubuskiej
Niniejszy artykuł stanowi krytyczną analizę dyskursu prasowego poświęconego rocznicy zakończenia II wojny światowej. Podstawowy materiał badawczy stanowiły czasopisma wydawane na Ziemi Lubuskiej w latach 1985?1995. Taki przedział czasowy podyktowany był chęcią porównania sposobów upamiętnienia rocznicy w ostatniej dekadzie Polski Ludowej i pierwszej dekadzie III RP. Analizując pojawiające się motywy i kluczowe pojęcia, autorka stara się odpowiedzieć na pytanie, jak zmieniał się dyskurs pod wpływem różnego rodzaju wydarzeń politycznych, społecznych i kulturalnych. Artykuł stanowi również próbę zdefiniowania podstawowych uwarunkowań pamięci zbiorowej społeczności lokalnej oraz roli mediów w jej kształtowaniu.
II wojna światowa (1939-1945), analiza dyskursu, prasa, prasa lokalna, czasopisma, czasopisma lokalne, Ziemia Lubuska, rocznice, pamięć zbiorowa
Niemieckie dziedzictwo kulturowe na łamach Informatora Muzeum Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze „Museion”
Przewodnik Informacyjny Muzeum Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze "Museion" ma za zadanie upowszechniać aktualne informacje o działalności Muzeum: wystawach, badaniach naukowych i różnorodnych przedsięwzięciach jego pracowników. Ponadto, w przewodniku znajdują się teksty prezentujące różne aspekty historii Zielonej Góry i regionu oraz historię sztuki. Autor dokonuje przeglądu artykułów, eksponatów, wystaw, wydarzeń i działalności Muzeum oraz innych regionalnych instytucji kultury, przyczyniając się do gromadzenia, ochrony, badań i popularyzacji szeroko rozumianego niemieckiego dziedzictwa kulturowego.
czasopisma, muzea, muzealnictwo, Museion (czasopismo), Muzeum Ziemi Lubuskiej, dziedzictwo kulturowe, Niemcy
Łączenie historią. Dzieje miasta i gminy na łamach „Łącznika Zielonogórskiego”
Niniejszy artykuł przedstawia tematykę historyczną poruszaną w "Łączniku Zielonogórskim", nowym czasopiśmie wydawanym od października 2012 roku. Jego głównym celem było poinformowanie mieszkańców Zielonej Góry i okolicznych miejscowości o planowanym połączeniu dwóch jednostek administracyjnych. Tomasz Czyżniewski, redaktor naczelny czasopisma, rozpoczął na ostatniej stronie czasopisma cykl artykułów historycznych pod wspólnym tytułem "Spacer po Zielonej Górze", podejmując wiele wątków z historii Zielonej Góry i miejscowości, które miały od 2015 roku stać się częścią Nowego Miasta. Zamiarem redaktora T. Czyżniewskiego było ujęcie w gazecie historii obu jednostek administracyjnych, co miało informować społeczeństwo o procesach integracji miasta z gminą, a tym samym pokazywać, że historia gminy i historia miasta są ze sobą powiązane. Choć miasto i okoliczne miejscowości rządziły się dotychczas własnymi prawami, to oba samorządy łączyła jedna wspólna cecha - historia. A jeśli nie udało się znaleźć wspólnego elementu, to dziennikarzowi zależało na tym, by przedstawić informacje historyczne o każdej wsi, społeczności czy zgromadzeniu w taki sposób, by zainteresować czytelników i mieszkańców obu jednostek administracyjnych i sprawić, by postrzegali je jako coś niezwykłego. Dziennikarz, poprzez swoje eseje, wykazuje dużą inwencję w popularyzowaniu wiedzy historycznej o przeszłości nie tylko Zielonej Góry, ale i jej najbliższych okolic. Ważne jest docenienie "Łącznika" i jego cyklu artykułów, ale także przedstawienie zjawiska wzrostu zainteresowania lokalną historią. Jednym z licznych atutów "Łącznika Zielonogórskiego" jest otwarcie mieszkańców miasta nie tylko na historię samej Zielonej Góry, ale przede wszystkim na historię wsi wchodzących w skład powiększonego miasta. Znajomość barwnych dziejów poszczególnych wsi znana była wcześniej jedynie ich mieszkańcom, a nawet pasjonatom. Teraz wzbogaca ona wiedzę ogółu mieszkańców, znosząc anonimowość poszczególnych wsi.
czasopisma, czasopisma lokalne; Czyżniewski, Tomasz, Łącznik Zielonogórski (czasopismo)
„Lubuskie Nadodrze” (2000-2003) – ambitna próba reaktywacji pisma kulturalno-społecznego
Miesięcznik "Lubuskie Nadodrze" był czasopismem społeczno-kulturalnym wydawanym w Zielonej Górze w latach 2000-2003. Miał być kontynuacją dwutygodnika "Nadodrze" wydawanego w latach 1957-1990. Artykuł przedstawia historię powstania tego miesięcznika i przyczynę jego upadku w 2003 roku. Wydawany był przez Zielonogórskie Centrum Kultury, a finansowany z budżetu miasta Zielonej Góry. Po wyborach samorządowych w 2002 roku nowe władze miasta odebrały czasopismu dotację. Ta decyzja polityczna, wynikająca z postrzegania pisma jako zaangażowanego politycznie, lewicowo, wpłynęła na jego losy. Artykuł omawia również treść miesięcznika, który dał głos wielu zdolnym i młodym autorom i miał szansę osiągnąć rangę liczącej się publikacji.
czasopisma, Lubuskie Nadodrze (czasopismo), Zielonogórski Ośrodek Kultury
Aleph i wiersze odrzucone. „Odpowiedzi literackie” na łamach „Nadodrza” w latach 1976-1978
Andrzej Krzysztof Waśkiewicz prowadził "Odpowiedzi Literackie" w czasopiśmie "Nadodrze" w latach 1976-1978. Używał pseudonimu "Aleph" zaczerpniętego z powieści Jorge Luisa Borgesa. Postać stworzona przez młodego wówczas (35-letniego) redaktora związana była w młodości z mało znaną grupą futurystów "Katarynka Warszawska", skupioną wokół Kazimierza Brzeskiego. Zadaniem Alephy była ocena poezji nowicjuszy, odpowiadanie na ich pytania i umożliwianie publikacji niektórych wierszy. Mistrz miał wiele okazji do wspominania rzekomo młodzieńczych lat, publikacji okolicznościowych, a także do polemik i żartów z kolegami (np. z J. Koniuszem). W październiku 1978 roku ślad po Alephie zaginął (w 1979 roku Waśkiewicz opuścił Zieloną Górę i przeniósł się do Gdańska). Jego pożegnalny list, który napisał, nie ukazał się w "Nadodrzu", ponieważ redaktor naczelny Tadeusz Kajan odrzucił tekst. Waśkiewicz przyznał się do tej gry dopiero po 17 latach w "Komunikatach", redagowanych przez Eugeniusza Kurzawę. Celem niniejszego artykułu jest zbadanie i opisanie tej sprawnie zrealizowanej mistyfikacji.
list, "Nadodrze" (czasopismo), wiersze, życie literackie, Aleph (pseud.); Kajan, Tadeusz (1937-1990), Kurzawa, Eugeniusz (1954- ); Waśkiewicz, Andrzej Krzysztof (1941-2012)
„Żeby książka stała się powszechnie dostępna” – promocja czytelnictwa na łamach „Nadodrza” w latach 70. XX wieku
Niniejszy artykuł przedstawia dziennikarstwo związane z czytelnictwem zielonogórskiego czasopisma społeczno-kulturalnego "Nadodrze". W omawianym okresie, pomimo trwającego kryzysu gospodarczego, miało miejsce szereg wydarzeń, które przyczyniły się do upowszechnienia działań proczytelniczych w lokalnym społeczeństwie. W artykule przedstawiono poglądy Franciszka Pilarczyka, Grzegorza Chmielewskiego i Andrzeja Krzysztofa Waśkiewicza (pseudonim: Krzysztof Kościesz), którzy w sposób profesjonalny i klarowny przedstawili swoje stanowisko, a także stanowisko środowisk naukowych, bibliotecznych i dziennikarskich. Sytuacja i rosnące wymagania, jakie zgłaszali, miały na celu zmotywowanie dysydentów i społeczeństwa do minimalizowania negatywnych czynników wpływających na czytelnictwo w regionie.
czytelnictwo, czasopisma, dostęp do kultury, książka, promocja czytelnictwa, "Nadodrze" (czasopismo), Chmielewski, Grzegorz; Pilarczyk, Franciszek; Waśkiewicz, Andrzej Krzysztof (1941-2012)
Prasa Pomorza Zachodniego (z lat 1945-1956) o kulturalnym awansie „mas pracujących” w Polsce Ludowej. Z dziejów komunistycznej propagandy na Pomorzu Zachodnim
W wyniku II wojny światowej w Polsce do władzy doszli komuniści. Jednym z ich celów było uzyskanie legitymizacji władzy poprzez uzyskanie akceptacji społecznej. Kontrolowane przez państwo media, a zwłaszcza prasa, miały przekonać społeczeństwo do podążania za nowymi władzami. Lokalne gazety wydawane na Pomorzu Zachodnim były elementem propagandy rządowej. W latach 1945-1956 propaganda prasowa starała się przekonać społeczeństwo polskie o zasadniczej poprawie jego bytu w warunkach stworzonych przez nowe władze komunistyczne. Jednym z obszarów przełomowych miała być kultura. Chodziło o to, aby dostęp do niej uzyskały "masy robotnicze i chłopskie". Upatrywano w tym możliwości upowszechnienia oświaty. W rezultacie robotnicy i chłopi uzyskali powszechny dostęp do książek i prasy. Propaganda twierdziła, że Polska Rzeczpospolita Ludowa zdecydowanie przewyższała II Rzeczpospolitą, a także współczesne kraje Europy Zachodniej i Stany Zjednoczone Ameryki pod względem upowszechniania oświaty i kultury.
dostęp do kultury, komunizm, Pomorze Zachodnie, prasa
Losy legendarnego podziemnego czasopisma "Sztuka i Naród" (SiN), wydawanego w Warszawie od kwietnia 1942 do lipca 1944 roku (16 numerów) przez Konfederację Narodową (KN), organizację skrajnie prawicową, zasługują na opisanie w obszernym dziele, a nie w 30-stronicowym streszczeniu. Publikowali tam najzdolniejsi poeci pokolenia Kolumbów, m.in. Wacław Bojarski, Lesław M. Bartelski, Tadeusz Gajcy, Stanisław Marczak, Tadeusz Sołtan, Zdzisław Stroiński, Andrzej Trzebiński. Wszyscy jego młodzi redaktorzy zginęli z rąk Niemców, a po wojnie, z przyczyn politycznych, ich wiersze, dramaty i skecze, zablokowane przez reżim komunistyczny, powoli wracały do kanonu literatury polskiej XX wieku przez prawie pół wieku, choć krytycy literaccy zawsze podkreślali znaczenie ich poezji, dramatów i publicystyki, a czytelnicy darzyli ich uwielbieniem. Artykuł ukazuje złożony i wielofazowy proces, w którym osobista niechęć i polityczna nienawiść zderzyły się z podziwem dla heroizmu i talentu dwudziestoparoletnich pisarzy, a także wyjaśnia przyczyny tych namiętności, które przetrwały do naszego stulecia. Najwybitniejsi polscy pisarze, krytycy, historycy literatury i dziennikarze brali udział w dyskusjach o swoich postawach i poezji, które powracały niczym bumerang niemal co dekadę. Jednym z nich był Czesław Miłosz, który znał poetów osobiście i który do końca życia toczył z ich twórczością poetycki i polityczny spór. Był to jeden z najzacieklejszych i najdłuższych sporów w historii literatury polskiej, równoległy do dyskusji o znaczeniu Powstania Warszawskiego, którego symbolem była w pewnym sensie redakcja SiN. Trzech jej członków zginęło przecież na barykadach.
czasopismo, grupy literackie, literatura polska, pisarze polscy, poeci polscy, "Sztuka i Naród" (czasopismo); Miłosz, Czesław (1911-2004)
36. Ogólnopolskie Spotkanie Zespołu ds. Bibliografii Regionalnej ZG SBP "Bibliografie Regionalne w kręgu historii i współczesności" (Europejskie Centrum Solidarności, Gdańsk, 20-21 czerwca 2017)
Recenzja publikacji Daniela Koteluka pt. "Papierowa propaganda" w bibliotece w osadzie wiejskiej Czerwieńsk w powiecie zielonogórskim od 1949 do 1956 roku
Recenzja publikacji Daniela Koteluka.
Dawid Kotlarek o historii Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Cypriana Norwida w Zielonej Górze
Recenzja książki Dawida Kotlarka Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna im. Cypriana Norwida w Zielonej Górze w latach 1947-2016.
60 lat „Czwartków Lubuskich” w Wojewódzkiej i Miejskiej Bibliotece Publicznej w Zielonej Górze
Spotkania autorskie, wykłady, odczyty, a przede wszystkim wieczory literackie promujące książki twórców z regionu lubuskiego, odbywające się pod nazwą "Czwartki Lubuskie", są organizowane przez Wojewódzką i Miejską Bibliotekę Publiczną im. Cypriana Norwida w Zielonej Górze od ponad sześćdziesięciu lat. W ramach wielu głośnych wydarzeń literackich i spotkań z pisarzami, poetami, dziennikarzami, historykami oraz podróżnikami zaproszono kilkuset autorów - zarówno z regionu lubuskiego i sąsiednich województw, jak i z całej Polski oraz zagranicy. W latach 1956-2016 (z dwunastoletnią przerwą w latach 1981-1993, kiedy to po wprowadzeniu stanu wojennego zaprzestano organizacji "Czwartków") odbyło się prawie 800 spotkań. Wśród najsłynniejszych pisarzy znaleźli się autorzy światowych bestsellerów, tacy jak William Wharton i Jonathan Carroll, a także uznani polscy twórcy, m.in. Tadeusz Różewicz, ks. Jan Twardowski, Władysław Broniewski czy Melchior Wańkowicz. Podczas spotkań z autorami wywodzącymi się z regionu lubuskiego wypromowano około 300 tytułów książek. Instytucja "Czwartków Lubuskich" stała się znaną i wysoko cenioną marką kulturalną regionu lubuskiego.
Czwartki Lubuskie, biblioteka publiczna, imprezy literackie, kultura i sztuka, Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna im. C. Norwida w Zielonej Górze
Badanie satysfakcji użytkowników WiMBP im. Cypriana Norwida w Zielonej Górze jako ważny element zarządzania jakością
Niniejszy artykuł, zestawiający wyniki badań satysfakcji użytkowników Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Cypriana Norwida w Zielonej Górze, porusza kwestię jakości obsługi, rozumianej jako dbałość o użytkowników oraz zaspokajanie ich potrzeb i oczekiwań. Głównym celem badania było uzyskanie opinii na temat jakości pracy Biblioteki. Pojęcia jakości obsługi i satysfakcji użytkownika zostały zdefiniowane na podstawie analizy publikacji naukowych, artykułów w czasopismach branżowych oraz publikacji pokonferencyjnych. Badania przeprowadzono od października 2016 r. do stycznia 2017 r. zgodnie z metodyką ogólnopolskiego projektu "Analiza Funkcjonowania Bibliotek" (AFB). Analizie poddano 600 kwestionariuszy. Czytelnicy zostali podzieleni na sześć grup wiekowych: 13-15, 16-19, 20-24, 25-44, 45-60 oraz powyżej 60 lat. Odpowiedzi respondentów ujęto w zestawieniach tabelarycznych obejmujących następujące zagadnienia: częstotliwość odwiedzin w bibliotece, cele wizyt, ocena wszystkich usług bibliotecznych, ocena poszczególnych aspektów funkcjonowania placówki, ocena usług w odniesieniu do częstotliwości odwiedzin oraz ocena poszczególnych usług w relacji do wieku respondentów. Projekt badawczy zrealizowany w ramach AFB pozwolił na określenie porównawczego wskaźnika satysfakcji użytkowników zielonogórskiej Biblioteki Wojewódzkiej na tle innych bibliotek publicznych, pedagogicznych i naukowych. Jest to jeden z najważniejszych wskaźników funkcjonalnych placówek bibliotecznych, zgodny z międzynarodowymi standardami i rekomendacjami, w szczególności z normą ISO 11620:2008 Informacja i dokumentacja - Wskaźniki funkcjonalności bibliotek.
biblioteka publiczna, Analiza Funkcjonowania Bibliotek, satysfakcja użytkowników, wskaźniki funkcjonalności bibliotek
Biblioteczne szkolenia i jak je znaleźć. Analiza wybranych elementów witryn internetowych polskich bibliotek publicznych uczelni akademickich
Szkolenia biblioteczne, jak i szerzej zakrojone działania dydaktyczne bibliotek, zyskują na znaczeniu i pozytywnie wpływają na wizerunek samych instytucji. Co więcej, jeśli są one oferowane w atrakcyjny sposób za pośrednictwem strony internetowej przestrzegającej zasad web-designu, mogą znacząco przyczynić się do promocji samych uczelni. Istotne jest zatem, czy i w jaki sposób informacje te są zamieszczane w serwisach internetowych bibliotek. Artykuł prezentuje wyniki badań dotyczących rozmieszczenia informacji o szkoleniach bibliotecznych na stronach internetowych bibliotek polskich uczelni państwowych. Pod uwagę wzięto takie wskaźniki, jak dostępność informacji o szkoleniach na stronie głównej biblioteki, ich lokalizację (strona główna lub podstrony), liczbę miejsc w serwisie, w których użytkownik może znaleźć takie dane, czy też obecność tych informacji w aktualnościach bibliotecznych.
szkolenia biblioteczne, biblioteki uniwersyteckie, strony internetowe, promocja bibliotek, dydaktyka biblioteczna
Deskryptory BN i Język Haseł Przedmiotowych BN – próba konfrontacji
Autorzy tego artykułu podjęli temat deskryptorów Biblioteki Narodowej jako nowego języka informacyjno-wyszukiwawczego. W pierwszej części omówiono otwartą konferencję, która odbyła się w Bibliotece Narodowej w kwietniu 2015 roku. Podczas konferencji zaproponowano deskryptory jako nowe narzędzie rozwoju zbiorów bibliotecznych, a uczestników poinformowano o decyzji wdrożenia modelu powiązań podmiotowych ze standardu katalogowania RDA do standardu ISBD. Druga część dotyczy granulacji, czyli uproszczeń w postaci deskryptorów, oraz ich związku z wprowadzaniem standardu RDA. W kolejnej części autorzy omawiają zasady tworzenia deskryptorów, ich typy oraz indeksowanie w polach rekordu bibliograficznego i rekordu wzorcowego. Omawiają również istotę zmian w opisie bibliograficznym związanych z wprowadzeniem nowych pól oraz analizują szczegółowe zmiany dotyczące zasad doboru i tworzenia haseł, obecnie deskryptorów. W tym celu konfrontują instrukcje dotyczące zasad tworzenia deskryptorów osobowych, korporatywnych i geograficznych z odpowiednimi instrukcjami tworzenia haseł w Bibliotece Narodowej. W podsumowaniu autorzy stawiają pytanie o zasadność przejścia z Języka Haseł Przedmiotowych Biblioteki Narodowej (JHP BN) na Deskryptory Biblioteki Narodowej (DBN) oraz podkreślają sens tych zmian, wskazując m.in. na uproszczoną formę deskryptorów, możliwość przejścia z systemu prekoordynowanego do systemu postkoordynowanego oraz wysoki poziom efektywności wyszukiwania.
Deskryptory Biblioteki Narodowej, Język Haseł Przedmiotowych Biblioteki Narodowej, dane, języki informacyjne, bibliotekarstwo
Kultura w sieci, czyli dlaczego papierowe czasopisma kulturalne znikają i nie odradzają się w Internecie
Artykuł stanowi próbę zbadania trendów w czasopismach kulturalnych w Polsce po 1989 roku. Szczególny nacisk położono na XXI wiek, kiedy po okresie entuzjazmu można mówić o pojawieniu się kryzysu oraz problemów dotykających coraz większą grupę tytułów. Ważnym punktem odniesienia jest internet, przedstawiony w świetle refleksji i pytań dotyczących wykorzystania możliwości, jakie oferuje.
czasopisma kulturalne, czasopisma polskie, czasopisma papierowe, Internet, media społecznościowe
Działalność prof. Antoniego Knota w zakresie organizacji bibliotekarstwa naukowego na Dolnym Śląsku w latach 1945-1956
Życie społeczne na Ziemiach Zachodnich i Północnych, przyznanych Polsce jako rekompensata za tereny włączone do Związku Radzieckiego, musiało zostać zorganizowane od podstaw - praktycznie od momentu przybycia pierwszych Polaków na Dolny Śląsk. Dzięki talentowi, pracy i wielkiemu poświęceniu pionierów Wrocławia to "obce miasto" szybko podniesiono z ruin, a także otwarto instytucje kulturalne, naukowe i oświatowe. Pomimo całkowitego braku polskich książek oraz poważnych braków kadrowych szybko uruchomiono Bibliotekę Uniwersytecką i Politechnikę we Wrocławiu, które zaczęły służyć napływającej społeczności studenckiej i kadrze akademickiej. W 1946 roku do miasta sprowadzono część historycznych zbiorów Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, aby przyczynić się do wzmocnienia więzi między Ziemiami Zachodnimi a resztą kraju. Dla osób przesiedlonych ze Lwowa umieszczenie tych zbiorów we Wrocławiu miało szczególne znaczenie. Poszukiwanie i odzyskiwanie dóbr kultury - w tym książek - wywiezionych i ukrytych na Dolnym Śląsku, organizowanie zbiorów naukowych, tworzenie podstaw prawnych dla rozwoju Biblioteki Uniwersytetu Wrocławskiego i Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, a wreszcie troska o przygotowanie zawodowe kadry bibliotekarskiej - wszystkie te osiągnięcia związane były z wielkim miłośnikiem książek, profesorem Antonim Knotem.
Knot, Antoni (1904-1982); biblioteka uniwersytecka, Politechnika Wrocławska, dobra kultury, Narodowy Instytut Ossolińskich, bibliotekarstwo
Biblioteka i książka w procesie rewalidacji dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi na przykładzie Miejskiej Biblioteki Publicznej Filii 13 w Kielcach
Potrzeby, możliwości oraz psychospołeczne oczekiwania osób niepełnosprawnych były i nadal są różnie postrzegane w ich otoczeniu społecznym. Obecnie obserwujemy wiele pozytywnych zmian. Dla osób z niepełnosprawnościami oznacza to możliwość "przejścia" od biernej egzystencji i izolacji do aktywnego życia wśród innych ludzi. W niniejszym artykule przedstawiamy metody i formy pracy z dziećmi o szczególnych potrzebach edukacyjnych realizowane w Filii nr 13 Miejskiej Biblioteki Publicznej w Kielcach. Cele tych zajęć biblioterapeutycznych były następujące: mobilizowanie uczestników do aktywności w życiu społecznym i kulturalnym; przygotowanie ich do samodzielnego korzystania z biblioteki i jej zbiorów; zmniejszanie stresu spowodowanego deficytami rozwojowymi; wzmacnianie relacji ze szkołą i szerszym środowiskiem, a także dostarczanie im estetycznie wartościowych doświadczeń.
dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, biblioterapia, dzieci z niepełnosprawnością, rewalidacja niepełnosprawnych, biblioteka publiczna
Problematyka niepełnosprawności w polskich czasopismach naukowych – analiza wybranych przykładów
Niniejszy artykuł omawia wybrane polskie czasopisma naukowe zajmujące się problematyką niepełnosprawności oraz analizuje ich znaczenie. Przegląd dotyczy czasopism elektronicznych indeksowanych w bazie danych ARIANTA. W artykule przeanalizowano również strukturę tematyczną wybranych periodyków na podstawie baz bibliograficznych PEDAGOG oraz SPORT.
czasopisma naukowe, czasopisma polskie, osoby z niepełnosprawnością, niepełnosprawność
Biblioteka pedagogiczna wsparciem dla dziecka niepełnosprawnego, jego rodzica i wychowawcy (na przykładzie Biblioteki Pedagogicznej w Skawinie)
Biblioteka pedagogiczna, zgodnie z rozporządzeniami Ministerstwa Edukacji Narodowej, powinna gromadzić, opracowywać, przechowywać i udostępniać m.in. literaturę z zakresu pedagogiki i nauk pokrewnych oraz materiały dotyczące udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej dzieciom i młodzieży, a także rodzicom i nauczycielom. Powinna również organizować i wspierać szkoły oraz placówki w realizacji zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, a także inspirować i promować czytelnictwo oraz edukację medialną. Biblioteka Pedagogiczna w Skawinie wspiera placówki oświatowe, pomagając im również w pracy z dziećmi z niepełnosprawnościami. Zapewnia ich rodzicom i nauczycielom literaturę z zakresu psychologii i biblioterapii, a także prowadzi nie tylko szkolenia i spotkania w tym obszarze, ale również zajęcia w szkołach i przedszkolach z elementami bajkoterapii i biblioterapii. Publikuje także bajki terapeutyczne pomocne w kształtowaniu rozwoju emocjonalnego dzieci. Dzięki swoim działaniom placówka zyskała miano miejskiego centrum biblioterapii.
biblioteki pedagogiczne, Biblioteka Pedagogiczna w Skawinie, placówki oświatowe (współpraca), dzieci z niepełnosprawnością, świadomość społeczna, biblioterapia